HISTORIJAT

 

Sedamdesetih godina XX stoljeća u Savezu slijepih Bosne i Hercegovine pokrenuta je inicijativa za osnivanje biblioteke za slijepe. Toj zamisli pogodovale su okolnosti pod kojima je došlo do decentralizacije Biblioteke Saveza slijepih Jugoslavije i raspodjele knjižnog fonda na republičke i pokrajinske saveze slijepih. Ovom raspodjelom Savez slijepih BiH, po posebnom ključu, dobio je 600 na Brajevom pismu i 450 na magnetofonskim trakama. Tokom 1971. godine i u prvoj polovini 1972. 

intenzivno je rađeno na obezbjeđivanju poslovnog prostora za smještaj Biblioteke, a istovremeno su evidentirane Brajeve i zvučne knjige koje je, za potrebe buduće biblioteke, Savez slijepih štampao odnosno snimao u  Zavodu za izdavačku delatnost “Filip Višnjić” u Beogradu. U maju 1972. godine Savezu slijepih BiH za privremeni smještaj Biblioteke dodijeljen je poslovni prostor u Lenjinovoj ulici 6a. Nakon adaptiranja prostora i opremanja Biblioteke, evidentiranja knjiga, kontrole magnetofonskih snimaka i ustrojavanja kartoteka, Biblioteka je svečano otvorena u decembru 1972. godine. Međutim, aktivnosti na obezbjeđenju odgovarajućeg prostora za trajni smještaj Biblioteke ovim nisu prestale, naprotiv trajale su sve do 1978. godine kada je Biblioteka preselila u namjenski adaptirane prostorije u ul. Dimitrija Tucovića br. 14 (sadašnja Avdage Sahinagića) u kojima djeluje i sada.

 

U periodu od osnivanja do 1992. godine knjižni fond se svake godine  obezbjeđivao učešćem u finansiranju zajedničkog izdavačkog plana u kojem su,  osim BiH, sudjelovali i savezi slijepih Srbije, Vojvodine, Crne Gore i Kosova, a njegova realizacija ostvarivana u Zavodu “Filip Visnjić” u Beogradu. Istovremeno, dio knjižnog fonda obezbjeđivao se otkupom knjiga od Hrvatskog saveza slijepih. U toku 1991. i 1996. godine izgrađena su dva tonska studija i nabavljena savremena oprema za snimanje i kopiranje knjiga u zvučnoj tehnici. Sredinom 1998. godine nabavljena je savremena oprema za Brajevu štampariju, čime su po prvi put stvoreni uvjeti za izdavanje knjiga i časopisa na Brajevom pismu. Na osnovu Memoranduma o razumijevanju 2001. godine Misija Ujedinjenih nacija u BiH donirala je modernu opremu za snimanje u digitalnoj tehnici što je omogućilo izdavanje knjiga i časopisa na novom mediju – CD-u.

 

 

STATUS

 

Biblioteka za slijepe osnovana je 1972. godine Odlukom Republičkog odbora Saveza slijepih BiH u čijem sastavu je djelovala do 1989. godine. S obzirom na činjenicu da su određene društvene okolnosti, posebno kada je u pitanju finansiranje bibliotečke i izdavačke funkcije, nalagale promjenu dotadašnjeg statusa ovih djelatnosti, Savez slijepih BiH 1989. godine donio je Odluku o osnivanju Kulturno-informativnog centra BiH na koji je prenio segment izdavačke, bibliotečke i informativne djelatnosti slijepih u njima dostupnim tehnikama. U posljednjem ratu Biblioteka je nastavila kontinuiran rad, te je uz pomoć nadleznih organa i podršku Ministarstva obrazovanja, nauke, kulture i sporta, Skupština Republike Bosne i Hercegovine posebnim zakonom osnovala Biblioteku za slijepa i slabovidna lica u Republici Bosni i Hercegovini (“Sl. list RBiH” br. 9/95) kao samostalnu javnu ustanovu u oblasti kulture u državnoj svojini.  Na osnovu Zakona  izvršena je registracija Biblioteke na Višem sudu u Sarajevu. 

Finansijska sredstva za rad Biblioteke prema Zakonu do 1997. godine obezbjeđivana su u državnom budžetu na osnovu godišnjeg programa rada. Od 1997-2001. godine plaće zaposlenih i dio sredstava za pokriće materijalnih rashoda obezbjeđivani su u Budžetu Kantona Sarajevo. Krajem 2001. godine nadležni organi Kantona Sarajevo odlučili su da se finansiranje 7 državnih institucija, među kojima je i Biblioteka za slijepa i slabovidna lica u BiH, prenese na državni nivo i od tada je status upitan, finansiranje neriješeno, sporadično, nedovoljno.

 

 

ORGANI UPRAVLJANJA I RUKOVOĐENJA

 

Bibliotekom upravlja Upravni odbor od 3 člana kojeg imenuje Federalno ministarstvo obrazovanja, nauke, kulture i sporta i to po jednog predstavnika iz reda:  naučnih i stručnih radnika iz oblasti bibliotekartsva, članova Udruženja slijepih BiH i stručnih radnika Biblioteke.

 

Bibliotekom rukovodi,  predstavlja je i zastupa direktor kojeg imenuje i razrješava Upravni odbor Biblioteke na osnovu javnog natjecaja uz saglasnost Vlade.

 

Organ kontrole poslova u Biblioteci je Nadzorni odbor koji ima 3 člana, a imenuje ga i razrješava  nadležno ministarstvo.

 

Stručni organ Biblioteke je Savjet koji ima pet članova, a imenuje ga Upravni odbor iz reda stručnih radnika Biblioteke i drugih srodnih institucija.

 

U okviru Biblioteke djeluje i Klub prijatelja. Formiran je s ciljem afirmacije njenog rada, realizacije programskih aktivnosti te lobiranja radi prikupljanja finansijskih sredstava. Članovi Kluba su istaknuti pojedinci i pravni subjekti, a članstvo u Klubu dobrovoljno.

 

                  

USTROJSTVO  

 

Biblioteka je organizovana kao jedinstvena institucija sa sljedećim odjeljenjima:

 

1.      Odjeljenje za bibliotečku djelatnost u tehnikama za slijepa i slabovidna lica (Brajevo pismo, zvučna tehnika, uvećani tisak)

2.      Odjeljenje za izdavačku djelatnost koje obuhvata:

·         dva tonska studija sa kopirnicom,

·         Brajevu štampariju

·         štampariju za uvećani tisak i

3.      Odjeljenje zajedničkih poslova.

 

1.      U  Odjeljenju za bibliotečku djelatnost u tehnikama za slijepa i slabovidna lica obavljaju se  poslovi:

·         stručni bibliotečki poslovi

·         rad sa korisnicima

·         tehnička obrada i zastita bibliotečke građe

·         kompjuterizacija bibliotečkog poslovanja

·         organiziranje rada isturenih odjeljenja

·         organiziranje stalne i povremenih izložbi bibliotečke građe i pomagala za slijepe

·         organiziranje seminara, tribina, savjetovanja, književnih večeri i drugih stručnih i naučnih skupova u okviru djelatnosti

·         istraživački i stručni rad u okviru djelatnosti

 

2.      U Odjeljenju za izdavačku djelatnost  obavljaju se sljedeći poslovi:

·         snimanje zvučnih knjiga i stručnog časopisa

·         kopiranje zvučnih knjiga i časopisa

·         štampanje knjiga na Brajevom pismu i uvećanom tisku

·         korigovanje,  umnožavanje i uvezivanje

·         organiziranje seminara, tribina, savjetovanja, književnih večeri i drugih stručnih i naučnih skupova u okviru djelatnosti

·         istraživački i stručni rad u okviru djelatnosti

 

3.      U odjeljenju zajedničkih poslova obavljaju se sljedeći poslovi:

·         administrativno-tehnički

·         pravni (operativni)

·         finansijsko-materijalni

·         dostavljački

·         domarski i

·         poslovi održavanja čistoće.

 

U cilju približavanja knjiga i časopisa korisnicima u unutrašnjosti Bosne i Hercegovine, Biblioteka je, shodno Zakonu, otvorila isturena odjeljenja u Kantonalnoj  i univerzitetskoj biblioteci u Bihaću,  Narodnoj i univerzitetskoj biblioteci “Derviš Sušić”u Tuzli, Općoj biblioteci Zenica, Gradskoj biblioteci Goražde, Narodnoj biblioteci Mostar, Javnoj biblioteci “Alija Isaković” Gradačac i Organizaciji slijepih i slabovidnih lica u Travniku.  

 

Saradnja sa drugim bibliotekama i srodnim institucijama u zemlji je intenzivna, a naročito sa Nacionalnom i univerzitetskom bibliotekom BiH, Bibliotekom grada Sarajeva, Narodnom i univerzitetskom bibliotekom u Tuzli, Kantonalnom bibliotekom u Bihaću i VIBBiH centrom BiH.

Na međunarodnom planu, posebno dobra saradnja uspostavljena je sa Švedskom bibliotekom slijepih, Hrvatskom knjižnicom slijepih u Zagrebu,  Bibliotekom za slepe i slabovidne “Mr Omer Marinkov” u Novom Sadu, Bibliotekom za slijepe u Podgorici  i IFLOM,  sa kojima su potpisani i odgovarajući protokoli,

 

 

KNJIŽNI FOND

 

Knjižni fond Biblioteke sastoji se od:

 

·         4.809  bibliotečkih jedinica  u audio tehnici (2 i 4-kanalne kasete)

·         2.824  na Brajevom pismu

·         5.872  u digitalnoj tehnici ( CD - standardni i MP3 format)

·           300  Daisy knjiga

·           150  e- knjiga (elektroničkih)

·         1.894 na crnom tisku

·              12 na uvećanom tisku